Czy ciężkość nóg to choroba?

 

Jedną z najczęściej wyrażanych skarg w gabinecie chirurga naczyniowego lub flebologa, które dotyczą odczuć związanych z kończynami dolnymi, jest skarga na uczucie ciężkości łydek. Pojawia się na tyle często, że można by pokusić się o zastanowienie, czy to przypadkiem nie jest normalne, iż w pewnych okolicznościach nogi odczuwamy jako obce, ciężkie kłody, niejednokrotnie spuchnięte i w zmienionym kolorze. Niestety problem jest na tyle złożony, że nie może być rozstrzygnięty w warunkach domowych konsultacji, a nawet rozmów ze znajomymi czy rodziną, spośród której ktoś ma podobny problem. Bywa bowiem tak, że w przypadku dużego fizycznego obciążenia lub spędzania wielu godzin w unieruchomieniu kończyn dolnych w pozycji opuszczonej, pojawiają się obrzęki w okolicy kostek, a także ból oraz wrażenie ciężkości – wówczas zwykle są to niegroźne sytuacje, mogące przytrafić się najzdrowszym osobom. Nierzadko jednak, obciążenie nie tłumaczy do końca przyczyny powstania problemu, a jeśli się on powtarza, to zwykle jest początkiem zaburzeń krążenia krwi lub chłonki w naczyniach żylnych albo limfatycznych. Wówczas konieczna jest specjalistyczna porada lekarska, być może połączona w diagnostyką tych układów.

Dlaczego więc po kilku godzinach pracy w dolnej części łydek pojawia się uczucie zaciskania, stwierdzamy powstawanie obrzęku w okolicy kostki, a dłuższe buty nie chcą się dopinać tak swobodnie, jak przed południem? To może być wyraz funkcjonalnego przeciążenia układu żylnego i chłonnego, który otrzymuje od nas zbyt trudne zadanie przepompowania za dużej ilości krwi i chłonki w niekorzystnych dla siebie warunkach bezruchu i opuszczonych nóg. Stosuje się wtedy odpowiednie ćwiczenia uaktywniające pompę mięśniową, poprawiające funkcję ruchową w stawach kończyn dolnych, wspomagające przepływ w nazbyt obciążonych naczyniach.

Bardzo cennym sposobem wspomagającym odpowiednie krążenie krwi oraz chłonki w obrębie nóg jest zastosowanie systemu do masażu pneumatycznego. W czasie zabiegu pacjent jest ubrany w specjalnie skonstruowany strój, składający się z wielu komór wypełnianych powietrzem, w którym pod ciśnieniem powstają fale uciskowe pobudzające krążenie limfy. W czasie zabiegu delikatny bezpośredni nacisk wywierany jest na stawy skokowe, łydki, kolana, pośladki, aż do talii. Podczas zabiegu pacjent leży zrelaksowany nie odczuwając żadnego dyskomfortu czy bólu. System taki nazywa się BOA Max i dostępny jest w Centrum Medycznym doktorA. Jego zastosowanie może być wsparte ręcznym masażem limfatycznym lub wodnym masażem wirowym.

Działania zabiegowe najkorzystniej jest wesprzeć codziennym noszeniem specjalistycznych pończoch lub podkolanówek uciskowych. Mimo jednak, że może się wydawać, iż zaopatrzenie się w tego typu wyroby to proste działanie, trzeba wiedzieć, że produkty bez odpowiednich certyfikatów, produkowane przez przypadkowych producentów, mogą nie dawać żadnej ulgi, a czasami bardziej zaszkodzić, niż pomóc. Dzieje się tak dlatego, że część wyrobów charakteryzuje się za słabym uciskiem na tkanki, część zaś uciska nie tam, gdzie potrzeba. Dlatego kluczowym elementem w dobieraniu produktów uciskowych o medycznym znaczeniu – a takie tylko działają u osób z zaburzeniami przepływu – jest dobranie wyrobu w specjalistycznym punkcie pomiarowym, zajmującym się doradztwem i dystrybucją produktów kompresyjnych. W takim miejscu, po otrzymaniu informacji o wskazaniach, dla których planowane jest stosowanie pończoch lub podkolanówek uciskowych, dokonywane są pomiary kończyn dolnych w wielu określonych miejscach na nodze (stopa, okolica stawów skokowych i kilka innych). Dopiero po zebraniu tych informacji, odpowiednio przeszkolona osoba może dobrać odpowiedni wyrób, który zapewni bezpieczeństwo stosowania i spowoduje, że skuteczność użycia wyrobów uciskowych będzie największa. Konsultanci Centrum Medycznego doktorA na co dzień pomagają pacjentom w wyborze odpowiednich sposobów leczenia uciskiem i mogą dokonać pomiarów w celu dobrania najwłaściwszego wyrobu.

W tym miejscu należy jednak wrócić do roli konsultacji u chirurga naczyniowego. Bywają przypadki, że nawet dobranie odpowiednich produktów kompresyjnych, nie jest możliwe bez jego oceny. Istnieją bowiem pewne przeciwwskazania do zastosowania pończoch uciskowych, z uwagi także na liczne rodzaje tych wyrobów oraz stopień ucisku, który generują, niezbędna jest wizyta u specjalisty lub chociażby u lekarza rodzinnego współpracującego z chirurgiem naczyniowym i mającego możliwość uzyskania porady w tej dziedzinie.

Ciężkości nóg nie można więc zaniedbywać, bo – z jednej strony – daje się z nią skutecznie walczyć, z drugiej jednak – może być sygnałem początkowego etapu rozwijania się poważniejszych problemów dotyczących układu żylnego lub chłonnego w obrębie kończyn dolnych. W związku z tym postawa zakładająca, że tak musi być i nie ma się co tym tematem zajmować, jak również tzw. samoleczenie – może doprowadzić do rozwoju poważniejszych chorób. Tym bardziej, jeśli zauważamy na nogach powstawanie chociażby pajączków naczyniowych lub poszerzonych żył podskórnych. To mogą być pierwsze objawy choroby żylnej kończyn dolnych, którą wówczas należy jak najwcześniej zdiagnozować i odpowiednio leczyć.

dr n.med. Adam Zieliński
Chirurg Ogólny, Chirurg Naczyniowy, Flebolog

Centrum Medyczne doktorA